Thủ tục thừa kế theo pháp luật – Thừa kế là một trong những quyền dân sự cơ bản được pháp luật công nhận và bảo vệ. Trong thực tế, không phải ai cũng để lại di chúc trước khi qua đời. Khi đó, thủ tục thừa kế theo pháp luật sẽ được áp dụng. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ các bước tiến hành, những lưu ý quan trọng và những quy định pháp luật cần biết khi làm thủ tục thừa kế theo pháp luật.
1. Thừa kế theo pháp luật là gì?
Theo quy định tại Bộ luật Dân sự 2015, thừa kế theo pháp luật là việc chuyển dịch tài sản của người đã chết cho người thừa kế mà không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp, không rõ ràng, hoặc phần tài sản không được phân chia trong di chúc. Việc chia tài sản trong trường hợp này sẽ được thực hiện theo thứ tự ưu tiên được pháp luật quy định.
2. Căn cứ để xác định thừa kế theo pháp luật
Một số trường hợp sau sẽ áp dụng thủ tục thừa kế theo pháp luật:
- Người chết không để lại di chúc.
- Di chúc bị tuyên vô hiệu (toàn bộ hoặc một phần).
- Di chúc không đề cập đến toàn bộ tài sản.
- Những người thừa kế theo di chúc từ chối nhận hoặc không còn sống tại thời điểm mở thừa kế.
3. Ai là người được hưởng thừa kế theo pháp luật?
Bộ luật Dân sự quy định các hàng thừa kế như sau:
✔ Hàng thừa kế thứ nhất
- Vợ/chồng
- Con đẻ, con nuôi
- Cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi của người chết
✔ Hàng thừa kế thứ hai
- Ông bà nội, ông bà ngoại
- Anh chị em ruột của người chết
- Cháu ruột của người chết mà người chết là ông bà
✔ Hàng thừa kế thứ ba
- Cụ nội, cụ ngoại
- Bác, chú, cậu, cô, dì
- Cháu ruột của người chết mà người chết là bác, chú, cô, dì
Lưu ý: Người thừa kế ở hàng sau chỉ được hưởng nếu không còn ai ở hàng trước hoặc những người đó từ chối hoặc bị tước quyền thừa kế.
4. Thủ tục thừa kế theo pháp luật: Các bước cụ thể
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ khai nhận di sản thừa kế
Một bộ hồ sơ đầy đủ bao gồm:
- Giấy chứng tử của người để lại di sản
- Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản của người chết (sổ đỏ, sổ tiết kiệm,…)
- Giấy tờ chứng minh mối quan hệ giữa người thừa kế và người chết (giấy khai sinh, hộ khẩu,…)
- Giấy tờ tùy thân của người thừa kế
- Văn bản từ chối nhận di sản (nếu có)
- Bản kê khai tài sản
Bước 2: Xác minh và định giá tài sản – Thủ tục thừa kế theo pháp luật
Tài sản được định giá để làm cơ sở chia thừa kế và kê khai nghĩa vụ tài chính (thuế, lệ phí). Có thể thuê tổ chức định giá độc lập nếu tài sản lớn, nhiều bên liên quan hoặc có tranh chấp.
Bước 3: Niêm yết công khai thông tin thừa kế
Niêm yết tại UBND cấp xã/phường nơi cư trú cuối cùng của người để lại di sản hoặc nơi có tài sản, nhằm tránh trường hợp khiếu nại do bỏ sót người thừa kế khi thực hiện Thủ tục thừa kế theo pháp luật
Bước 4: Lập văn bản khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia di sản
- Nếu chỉ có một người thừa kế: lập văn bản khai nhận di sản.
- Nếu có nhiều người thừa kế: lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản, có công chứng hoặc chứng thực.
Bước 5: Công chứng văn bản thừa kế
Văn bản cần được công chứng tại Văn phòng công chứng nơi có tài sản hoặc nơi cư trú của người để lại di sản. Hồ sơ công chứng bao gồm:
- Các giấy tờ tại bước 1
- Văn bản thỏa thuận
- Đơn yêu cầu công chứng
Bước 6: Thực hiện thủ tục sang tên tài sản
Sau khi có văn bản thừa kế hợp lệ, người thừa kế thực hiện thủ tục sang tên tại:
- Văn phòng đăng ký đất đai (với bất động sản)
- Ngân hàng (với tiền gửi)
- Cơ quan quản lý tài sản tương ứng
5. Lưu ý khi làm Thủ tục thừa kế theo pháp luật
- Người bị kết án cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự người để lại di sản có thể bị truất quyền thừa kế.
- Di sản phải được chia đồng đều giữa những người ở cùng hàng thừa kế (trừ khi có thỏa thuận khác).
- Thời hiệu khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế là 10 năm đối với tài sản và 3 năm đối với yêu cầu xác nhận quyền thừa kế, từ ngày người để lại di sản chết.
6. Thủ tục thừa kế theo pháp luật có mất phí không?
Có. Các chi phí bao gồm:
- Lệ phí công chứng: tùy thuộc vào giá trị tài sản.
- Thuế thu nhập cá nhân: miễn nếu là thừa kế giữa cha mẹ, vợ chồng, con.
- Lệ phí trước bạ: tương tự, được miễn trong một số trường hợp thừa kế.
7. Trường hợp có tranh chấp thì sao?
Nếu các bên không thể tự thỏa thuận, có thể khởi kiện ra Tòa án nhân dân có thẩm quyền để yêu cầu chia tài sản. Tòa sẽ dựa trên pháp luật để xác định phần của từng người.
8. Dịch vụ làm thủ tục thừa kế: Khi nào nên sử dụng?
Bạn nên sử dụng dịch vụ pháp lý trong các trường hợp sau:
- Nhiều người thừa kế, tài sản có giá trị lớn
- Có tranh chấp, khiếu nại
- Hồ sơ giấy tờ phức tạp, thiếu sót
- Cần tư vấn về thuế, thủ tục sang tên nhanh
Các công ty luật sẽ thay mặt bạn chuẩn bị hồ sơ, liên hệ với cơ quan chức năng và đảm bảo thủ tục đúng pháp luật.
Kết luận
Thủ tục thừa kế theo pháp luật là quá trình pháp lý quan trọng nhằm đảm bảo quyền lợi của người thân khi người để lại tài sản không có di chúc. Việc nắm rõ các bước, điều kiện và giấy tờ cần thiết sẽ giúp quá trình thực hiện thuận lợi, tránh tranh chấp không đáng có. Nếu bạn đang cần tư vấn cụ thể, hãy tìm đến các đơn vị luật sư uy tín để được hỗ trợ kịp thời và hiệu quả.
9. Giới thiệu về Công ty Luật Phong Gia
Công ty Luật Phong Gia là đơn vị tư vấn pháp lý uy tín hàng đầu, chuyên cung cấp dịch vụ pháp lý trong các lĩnh vực: dân sự, đất đai, doanh nghiệp, hôn nhân – gia đình và đặc biệt là thủ tục thừa kế theo pháp luật.
Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, tận tâm và am hiểu sâu sắc hệ thống pháp luật Việt Nam, Phong Gia cam kết đồng hành cùng khách hàng trong mọi quy trình pháp lý, từ tư vấn quyền thừa kế, soạn thảo hồ sơ, đến công chứng và sang tên tài sản. Chúng tôi đã hỗ trợ thành công hàng trăm hồ sơ thừa kế phức tạp, đảm bảo quyền lợi hợp pháp và sự an tâm cho từng thân chủ.
Dịch vụ nổi bật của Phong Gia trong lĩnh vực thừa kế:
- Tư vấn và soạn thảo văn bản khai nhận/thỏa thuận di sản
- Đại diện khách hàng làm việc với cơ quan công chứng, UBND, Tòa án
- Hỗ trợ giải quyết tranh chấp thừa kế
- Tư vấn miễn phí ban đầu cho khách hàng có nhu cầu
Liên hệ Công ty Luật Phong Gia để được tư vấn trực tiếp:
- Địa chỉ: Số 29 đường 55, phường Thảo Điền, TP. Thủ Đức, TP.HCM
- Hotline: 0931 222 515
- Email: lskhaclong@gmail.com
Đừng để rủi ro pháp lý làm gián đoạn quyền thừa kế của bạn – Hãy để Phong Gia bảo vệ lợi ích của bạn từ những bước đầu tiên.
